ELITNO PASTORČE – BEOGRADSKI DŽEZ FESTIVAL U SVETLU ANTROPOLOŠKE ANALIZE
Ključne reči:
džez festival, štampa, konstrukcija, antropologijaApstrakt
Rad ima za cilj da uputi u specifične procese kojima je Beogradski džez festival konstruisan kao međunarodna kulturna manifestacija od prvorazrednog umetničkog značaja za prestonicu Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije i ostatak države tokom sedamdesetih godina prošlog veka. Prevođenje iz popularnog u elitno analizirano je putem etnografije, koju, u prvom redu, čine onovremeni novinski izvori, pomoću kojih je moguće sagledati društvene, ekonomske, političke i kulturne prilike presudne za dati proces. Prateće aktivnosti ključnih nosilaca, na različite načine uključenih u sazdavanje festivala kao neophodnog u kulturnoj ponudi grada – od organizatora i donosilaca odluka, preko džez muzičara i autora novinskih članaka, sve do publike – u skladu s antropološkom orijentacijom, biće razmatrane iz šire perspektive od one koja se tiče isključivo konkretnog muzičkog žanra u lokalnim okvirima, odnosno razmatraće se i kroz međunarodne uticaje kada su i džez muzika i džez festivali u pitanju. Značaj potonjih ogleda se prevashodno u tome što u znatnoj meri bivaju preuzeti kao strateška usmerenja Beogradskog džez festivala od njegovih početaka, ali i u tome što ukazuju na strategije prilagođavanja lokalnim specifičnostima koje karakterišu višestruki problemi.
Reference
Ajduk, Marija. 2021. Reprezentacija jugoslovenskog novog talasa u štampi od 1979. do 1985. godine. Beograd: Dosije.
Ajduk, Marija, Ljubica Milosavljević, and Ana Banić Grubišić. 2024. „(Post)Yugoslavian Music Press in Transition“. Etnoantropološki problemi 18 (4): 1081–1114. https://doi.org/10.21301/eap.v18i4.4
Ajduk, Marija i Ljubica Milosavljević. 2025. „Konstruisanje lokalnog identiteta Beogradskog džez festivala 70ih godina XX veka“. Etnoantropološki problemi 20 (4): 1183–1209. https://doi.org/10.21301/eap.v20i4.9
Ake, David. 2002. Jazz Cultures. Berkeley: University of California Press.
Anderson, Iain. 2002. „Jazz outside the Marketplace: Free Improvisation and Nonprofit Sponsorship of the Arts, 1965–1980“. American Music 20 (2): 131–167.
Bakić, Sonja, Macarena Cuenca-Amigo, and Jaime Cuenca. 2021. „Jazz festivals and their audiences: A systematic literature review“. Journal of Audience & Reception Studies 18 (1): 19–45.
Black, Steven. 2008. „Creativity and Learning Jazz: The Practice of Listening“. Mind, Culture, and Activity 15 (4): 279–295. https://doi.org/10.1080/10749030802391039
Burland, Karen and Stephanie E. Pitts. 2010. „Understanding Jazz Audiences: Listening and Learning at the Edinburgh Jazz and Blues Festival“. Journal of New Music Research 39 (2): 125–134. https://doi.org/10.1080/09298215.2010.493613
Dallin, Leon. 1958. „Classics and Jazz: An Eternal Conflict?“. Music Educators Journals 45 (2): 32–36.
DeVeaux, Scott. 1991. „Constructing the Jazz Tradition: Jazz Historiography“. Black American Literature Forum 25 (3): 525–560.
Đurković, Miša. 2004. „Ideološki i politički sukobi oko popularne muzike u Srbiji“. Filozofija i društvo 25: 271–284. https://doi.org/10.2298/FID0525271D
Erdeljac, Nela. 2024. „Jazz Music in Yugoslav-American Foreign Relations (1956– 1974)“. Doktorska disеrtacija, Filozofski fakultet, Sveučilište u Zagrebu.
Erčić, Jadran. 2007. Knjiga o džezu. Beograd: Radio-televizija Srbije.
Gennari, John. 1991. „Jazz Criticism: Its Development and Ideologies“. Black American Literature Forum 25 (3): 449–523.
Frith, Simon. 2007. „Is jazz popular music?“. Jazz Research Journal 1 (1): 7–23. https://doi.org/10.1558/jazz.v1i1.7
Hentof, Net. 2012. Džezerski život. Beograd: Utopija.
Jevtović, Zoran i Predrag Bajić. 2018. „Kulturna politika na dnevnim stranama dnevnih novina u Srbiji“. Kultura 160: 274–290. doi: 10.5937/kultura1860274J
Kehl, Rajnhard, Peter Tipelt i Rihard Vidanam. 2007. Duško Gojković. Džez je sloboda. Beograd: Žagor.
Kemp, Elyria and Michel G. White. 2013. „Embracing Jazz: Exploring Audience Participation in Jazz Music in Its Birthplace“. International Journal of Arts Management 16 (1): 35–48.
Kolijer, Džejms Linkoln. 2009. Istorija džeza. Beograd: TEMA.
Kovačević, Ivan i Ljubica Milosavljević. 2014. „Kratki rezovi: antropološko proučavanje savremene reklame“. Etnoantropološki problemi 9 (2): 435–462. https://doi.org/10.21301/EAP.v9i2.9.
Krnić, Rašeljka. 2010. „Džez između popularne glazbe i elitne umjetnosti“. Društvena istraživanja: časopis za opća društvena pitanja 19 (6): 1115–1138.
Levine, Lawrence W. 1989. „Jazz and American Culture“. The Journal of America Folklore 102 (403): 6–22.
Levine, Lawrence W. 2002. Highbrow/Lowbrow: The Emergence of Cultural Hierarchy in America. Cambridge: Harvard University Press.
Lopes, Paul. 2004. The Rise of a Jazz Art World. Cambridge: Cambridge University Press.
Lopes, Paul. 2005. „Jazz in the Popular Imagination“. American Behavioral Scientist 48: 1468–1481. https://doi.org/10.1177/0002764205277017
McGee, Kristin. 2017. „Staging Jazz Pasts within Commercial European Jazz Festivals: The Case of the North Sea Jazz Festival“. European Journal of Cultural Studies 20 (2): 141–166.
Milanović, Biljana. 2002. „Živojin Zdravković (24.11.1914 – 15.09. 2001)“. Muzikologija 2: 323–325.
Milosavljević, Ljubica. 2010. „Konstrukcija starosti: štampa o domovima za stare (1945–1960)“. Etnoantropološki problemi 5 (2): 165–183. https://doi.org/10.21301/eap.v5i2.8.
Milosavljević, Ljubica. 2018. „Prvi svetski rat u narativima srpskih džez muzičara školovanih u Austriji: ratna odšteta kao improvizacija“. Antropologija 18 (3): 101–122.
Milosavljević, Ljubica. 2020. „Profesionalizacija džeza u Srbiji: antropološki pristup“. Etnoantropološke sveske 31 (20): 63–76.
Milosavljević, Ljubica and Vladimira Ilić. 2020. „On the other side of the genre boundary: an anthropological analysis of compromises as jazz musicians’ strategy of action“. Traditiones 48 (3): 21–41. https://doi.org/10.3986/Traditio2019480302
Milosavljević, Ljubica. 2024. „Džez štampa u Srbiji od 1953. do 1965. godine“. Etnoantropološki problemi 19 (2): 529–550. https://doi.org/10.21301/eap.v19i2.9
Mitrović, Veselin. 2012. Džez kao socio-kulturna improvizacija. Beograd: Filozofski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
Muršič, Rajko. 2017. „Various Communities of Feeling in (post-) Yugoslav Popular Music: An Introductory Reflection“. In Sounds of Atraction: Yugoslav and Post-Yugoslav Popular Music, edited by Miha Kozorog and Rajko Muršič, 9–18. Ljubljana: e-edition.
Oakes, Steve. 2010. „Profiling the jazz festival audience“. International Journal of Event and Festival Management 1 (2): 110–120. http://dx.doi.org/10.1108/17852951011056892
Pantić, Voja. 2020. Beogradski džez festival 1971–2020. Beograd: Dom omladine Beograda. Pitts, Stephanie and Karen Burland. 2013. „Listening to live jazz: an individual or social act?“. Arts Marketing: An International Journal 3 (1): 7–20. http://dx.doi.org/10.1108/20442081311327138
Porter, Eric. 2002. What Is This Thing Called Jazz? Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
Radovanović, Bojana. 2024. „Društveno-kulturni angažman Dragutina Gostuškog“. U: Iskošeni ugao Dragutina Gostuškog, uredile Katarina Tomašević i Bojana Radovanović, 381–408. Beograd: Muzikološki institut SANU. DOI: 10.46793/DGOST23.381R
Ristivojević, Marija. 2014a. „Muzika kao nematerijalno kulturno nasleđe“. Antropologija 14 (3): 135–142.
Ristivojević, Marija. 2014b.,,Muzika i lokalni identitet: Festival kulture mladih Srbije kao identitetsko obeležje Knjaževca“. Antropologija 14 (3): 45–53.
Rinzler, Paul. 2008. The Contradictions of Jazz. Lanham: Scarecrow Press, Inc.
Salamone, Frank A. 2005. „Jazz and Its Impact on European Classical Music“. Journal of Popular Culture 38 (4): 732–743. https://doi.org/10.1111/j.0022–3840.2005.00138.x
Salamone, Frank. 2009. The Culture of Jazz. Jazz as Critical Culture. Lanham: University Press of America.
Samardžić, Nikola. 2016. „The Jazz avant-garde in the American economy“. New Sound 47: 75–86.
Samardžić, Nikola. 2018. „‘Smrt džeza’: kraj istorije jedne improvizovane muzike?“. Etnoantropološki problemi 13 (2): 369–378. https://doi.org/10.21301/eap.v13i2.4
Storey, John. 2003. Inventing Popular Culture: From Folklore to Globalization. Cornwall: Blackwell Publishing.
Tanner, Paul. 1971. „Jazz Goes to College, Part II“. Music Educators Journal 57 (8): 49–93.
Vučetić, Radina. 2009. „Džez je slododa (džez kao propagandno oružje u Jugoslaviji)“. Godišnjak za društvenu istoriju 3: 81–101.
Žikić, Bojan. 2009. „Za šta su dobri žanrovi?: Deljenje, razgraničavanje i razvrstavanje u strukturalnoj i kognitivnoj antropologiji na primeru muzičke kulture“. U Strukturalna antropologija danas: tematski zbornik u čast Kloda Levi-Strosa, uredila Dragana Antonijević, 326–361. Beograd: Srpski genealoški centar i Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Beogradu.
Whaley, Preston. 2004. Blows like a Horn. Beat Writing, Jazz, Style, and Markets in the Transformation of U.S. Culture. Cambridge, Massachusetts and London: Harvard University Press.
Whyton, Tony. 2018. „Space is the place: European jazz estivals as cultural heritage sites“. International Journal of Heritage Studies. https://doi.org/10.1080/13527258.2018.1517375
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation