THE MARXIST MODEL OF DINARIC ZADRUGA IN SERBIAN ETHNOLOGY
Keywords:
tribal society, dinaric zadruga, domestic production, structure of consanguinity, the relicts of matriarchy, patricentrismAbstract
This paper offers a systematization of the theoretical presuppositions and conclusions in the Marxist studies of zadruga – its model, structure and genesis - which could later be subject to analysis and interpretation. The systematization of the model was based on the ideotypical description of the supposedly prevalent model of zadruga (fraternal), its structures and terminology of kinship, economic foundations, as well as its relicts in social structure, practice and symbols. After that, the model was analyzed and juxtaposed with findings in social anthropology and linguistics.
References
Bahofen, J. J. (1990) Matrijarhat, Sremski Karlovci, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
Bogišić, V. (1894) O obliku nazvanom inokoština u seoskoj porodici Srba i Hrvata, Štamparija Napredne stranke, Beograd.
Budimir, M. (1952) Protoslovenski i staroanadolski Indoevropljani, Zbornik Filozofskog fakulteta II, Beograd, Univerzitet u Beogradu, 255-279.
Budimir, M. (1969) Sa balkanskih istočnika, Beograd, Srpska književna zadruga.
Čubrilović, V. (1959) Terminologija plemenskog društva u Crnoj Gori, SAN, Pos. izdanja CCCXXI, Etnografski institut 9, Beograd.
Denič, B. (1988) Spol i moć na Balkanu, U: Rađanje moderne porodice, Sociološka hrestomatija, Izbor tekstova i uvodna studija dr Anđelka Milić, Beograd, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 267-284.
Đurović, R. (1974) Običajno pravo i agrarni odnosi kod jugoslovenskih naroda, U: Običajno pravo i samouprave na Balkanu i u susednim zemljama, 467-495.
Engels, F. (1979) Poreklo porodice, privatne svojine i države, Beograd, Prosveta.
Erdeljanović, J. (1981) Kuči, Bratonožići, Piperi, Biblioteka fototipskih izdanja, Beograd, Slovo ljubve.
Filipović, M. S. (1963) Struktura i organizacija srednjovekovnih katuna, u: Simpozijum o srednjovjekovnom katunu, održ. 24. i 25. XI 1961, Naučno društvo SR Bosne i Hercegovine, Pos. izdanja, knj. II, Odjeljenje istorijsko-filološkihnauka, knj. I. Sarajevo, 45-112.
Garodi, R. (1967) Kinesko pitanje, Beograd.
Gavazzi, M. (1963) Novije činjenice za dokaz opstojanja zadruga u doba slavenske zajednice, Etnološki pregled 5, Beograd, 23-32.
Gezeman, G. (1968) Čojstvo i junaštvo starih Crnogoraca, Cetinje.
Godelier, M. (1982) Marksizam i antropologija, Zagreb, Školska knjiga.
Grković, J. (1987) Martine i indoevropeistika danas, U: Martine, A. Indoevropski jezik i "Indoevropljani", Novi Sad, Književna zajednica Novog Sada, 7–24.
Halpern, Dž. i R. Vagner (1988) Društvena struktura i vreme: studija o Jugoslaviji, U: Rađanje moderne porodice, Beograd, 255-266.
Kaser, K. (1999) Anthropology and the Balkanization of the Balkans: Jovan Cvijić and Dinko Tomašić, Ethnologia Balcanica 2, 89-99.
Kiznije, Ž. (1996) Etnologija Evrope, Biblioteka XX vek, Beograd.
Kosven, M. O. (1957) Očerki istorii pervobыtnoй kulьturы, Akademiя nauk SSSR, Moskva.
Kosven, M. O. (1963) Semeйnaя obщina i patronimiя, Moskva.
Krader, L. (1980) Etnologija i antropologija u Marxa, Zagreb, Stvarnost.
Kulišić, Š. (1955) O postanku slovenske zadruge, Bilten Instituta za proučavanje folklora 3, Sarajevo, 43-56.
Kulišić, Š. (1956) Tragovi arhaične porodice u svadbenim običajima Crne Gore i Boke Kotorske (ogled), Glasnik Zemaljskog muzeja XI, Istorija i etnografija, N.s. Sarajevo, 211-242.
Kulišić, Š. (1957a) Arhaično bratstvo u Crnoj Gori i Hercegovini, Glasnik Zemaljskog muzeja XII, Istorija i etnografija, N.s. Sarajevo, 155-177.
Kulišić, Š. (1957b) O postanku i karakteru našeg 'bratstva', Pregled 2-3 (god. IX, knj. I), Sarajevo, 133-138.
Kulišić, Š. (1958) Matrilokalni brak i materinska filijacija u narodnim običajima Bosne, Hercegovine i Dalmacije, Glasnik Zemaljskog muzeja XIII, Sarajevo, 51-75.
Kulišić, Š. (1959) Matrilokalni brak i materinska filijacija u narodnim običajima Bosne, Hercegovine i Dalmacije (dopuna), Glasnik Zemaljskog muzeja XIV, Sarajevo, 307-309.
Kulišić, Š. (1963a) O zadruzi i patronimiji, Povodom knjige M. O. Kosvena Semeйnaя obщina i patronimiя, Moskva 1964, Etnološki pregled 5, Beograd, 69-79.
Kulišić, Š. (1963b) Tragovi arhaične rodovske organizacije i pitanje balkansko-slovenske simbioze, Biblioteka Etnološkog društva Jugoslavije 5, Beograd.
Kulišić, Š. (1973a) Zajedno sa marksizmom potiskivana je i napredna nauka, Delo 12, Beograd, Nolit, 1658-1680.
Kulišić, Š. (1973b) Značaj slovensko-balkanske i kavkaske tradicije u proučavanju stare slovenske religije, I. Godišnjak Akademije nauka i umjetnosti BiH X, Sarajevo, Centar za balkanološka ispitivanja, 189-212;
Kulišić, Š. (1973c) Značaj slovensko-balkanske i kavkaske tradicije u proučavanju stare slovenske religije II, Godišnjak ANUBiH XI, Sarajevo, 109-183.
Kulišić, Š. (1974) Značaj slovensko-balkanske i kavkaske tradicije u proučavanju stare slovenske religije III, Godišnjak ANUBiH XII, Sarajevo, 5-54.
Kulišić, Š. (1979) Stara slovenska religija u svjetlu novijih istraživanja posebno balkanoloških, Djela LVI, Monografije, Akademija nauka i umjetnosti BiH, Centar za balkanološka ispitivanja, 3, Sarajevo.
Kulišić, Š. (1980a) Nekoliki tragovi balkanskog supstrata u etnogenezi stanovništva Crne Gore i Hercegovine, Glasnik Zemaljskog muzeja BiH XXXIV/1979, Etnologija, N.s. Sarajevo, 7-26.
Kulišić, Š. (1980b) O etnogenezi Crnogoraca, Titograd, Pobjeda.
Kulišić, Š. (1981) O potrebi dijalektičkog proučavanja našeg dinarskog rodovskog društva, U: Predmet i metod izučavanja patrijarhalnih zajednica u Jugoslaviji. CANU, Odjeljenje društvenih nauka, Naučni skupovi 7, Titograd, 51-70.
Lejn, E. (1983) Žene u društvu: kritika Fridriha Engelsa, U: Antropologija žene. Zbornik. Priredile i predgovor napisale Žarana Papić i Lydia Sklevicky, Beograd, Prosveta, 184-214.
Leković, D. (1981) Smisao i značaj Marksovog proučavanja patrijarhalnih zajednica, U: Predmet i metod izučavanja patrijarhalnih zajednica u Jugoslaviji, CANU, Odjeljenje društvenih nauka, Naučni skupovi 7, Titograd, Titograd, 7-19.
Lévi-Strauss, C. (1969) The Elementary Structures of Kinship, Boston, Beacon Press.
Mandić, O. (1950) Klasni karakter buržoaskih teorija o postanku zadruge, Istorijskopravni zbornik 3-4, Sarajevo.
Maretina, S. A. (1979) Problema matrilineйnosti v zarubežnoй эtnografii (na primere malыh narodov Indii), U: Aktualьnыe problemы эtnografii i sovremennaя zarubežnaя nauka, Akademiя nauk SSSR, Institut эtnografii im. N.
N. Mikluho-Maklaя. Lenningrad: "Nauka", 128-145.
Martine, A. (1987) Indoevropski jezik i "Indoevropljani", Novi Sad, Književna zajednica Novog Sada.
Marx, K. (1973) Kapital, Kritika političke ekonomije I-III, Beograd, BIGZ/Prosveta.
Odri, Ž. (1990) Indoevropljani, Sremski Karlovci, Izdavačka knjižarnica Zorana
Stojanovića.
Ortner, S. B. i H. Whitehead (1981) Introductuion: Accounting for Sexual Meanings, U: Ortner, S. B. i H. Whitehead (eds.) Sexual Meanings, The Cultural Construction of Gender and Sexuality, Cambridge, Cambridge University Press, 1-27.
Papić, Ž. (1997) Polnost i kultura, Telo i znanje u socijalnoj antropologiji, Beograd, Biblioteka XX vek.
Pavković, N. (1961) Selo i zadruga, U: Etnološka i folkloristička ispitivanja u Livanjskom polju, Glasnik Zemaljskog muzeja XV-XVI/1960–1961, Etnologija. N.s. Sarajevo, 187-202.
Pavković, N. (1962) Društvene i običajno-pravne ustanove, U: Etnološko-folkloristička istraživanja u Imljanima, Glasnik Zemaljskog muzeja XVII, Etnologija. N.s. Sarajevo, 117-139.
Pavković, N. (1982) Etnološka koncepcija nasleđivanja, Etnološke sveske IV, Beograd, 25-39.
Popović, I. (1954) Neki gentilni i njima srodni termini kod Crnogoraca i Arbanasa, Radovi Naučnog društva NR Bosne i Hercegovine II, Sarajevo, 49–84.
Popović, V. (1922) Zadruga. Teorije i literatura, Glasnik Zemaljskog muzeja 33-34, Sarajevo.
Rakić, R. (1991) Terminologija srodstva u Srba, Etnoantropološki problemi, Monografije, knj. 13, Beograd.
Redklif-Braun, A. R. (1982) Struktura i funkcija u primitivnom društvu, Beograd, Prosveta.
Rihtman-Auguštin, D. (1984) Struktura tradicijskog mišljenja, Zagreb, Školska knjiga.
Rozenbaum, H. (1988) O novijem razvoju istorijskog proučavanja porodice, U: Rađanje moderne porodice, Beograd, 74-89.
Rubin, G. (1983) Trgovina ženama: beleške o "političkoj ekonomiji polnosti, U: Antropologija žene, 91-151.
Stein-Erlich, V. (1966) Family in Transition. A Study of 300 Yugoslav Villages, New Jersey, Princeton University Press.
Strohal, I. (1907) Zadruge u južnih Slovjena, Glasnik Zemaljskog muzeja XIX, Sarajevo, 215-296.
Vezel, U. (1983) Mit o matrijarhatu, Beograd, Prosveta.
Vujačić, V. (1974) Nasljedni i imovinski odnosi u "klasičnoj" crnogorskoj patrijarhalnoj porodici s posebnim osvrtom na precedentno pravo muških, U: Običajno pravo i samouprave na Balkanu i u susednim zemljama, Zbornik radova sa međunarodnog naučnog skupa održ. 1. i 2. novembra 1971. g. u Beogradu, Balkanološki institut SANU, Pos. izdanja I, Beograd, 497-510.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation