OBUĆA: MANIRI, OBREDI, KULTURA I MODA U RANOM ISLAMU
Ključne reči:
obuća, islam, jurisprudencija, lični izgled, ukrašavanje, rod, obrediApstrakt
Obuća je deo kulture i samim tim ima svoju estetiku, funkciju i simboliku. Pravne diskusije na temu obuće u tradicionalnim muslimanskim društvima jesu primer važnosti spoljnog izgleda pojedinaca i njegovih višestrukih značenja u muslimanskim društvima u prošlosti. Prema srednjovekovnim muslimanskim izvorima, muškarci i žene su obuću različitog dizajna, boja, oblika i sirovina primenjivanih za njenu izradu, koristili kao integralni deo njihovog ličnog izgleda i kao pokazatelje njihovog socio-ekonomskog statusa u društvu. Svrha običaja vezanih za obuću bila je da unaprede svakodnevne prakse i upute za njihovu upotrebu, kao i da posluže kao marker diferencijacije između različitih grupa, pa čak i diskriminacije u okviru nekih od njih. Pored toga, obuća je skopčana sa dva bazična muslimanska obreda, naime molitvu i hadžiluk, budući da molitva podrazumeva obavezu izuvanja, odnosno da su muški vernici tokom hadžiluka imali obavezu da nose samo sandale kako bi zaštitili svoja stopala i iskazali skromnost i bliskost sa zemljom.
Reference
’Abū Dā’ud, Sulimān b.’Ash‘ath al-Sijistāni. 1988. Sunan ’Abū Dā’ud. al-Riyād: Maktab al-Tarbiya al-‘Arabī.
Abū yūsuf, Ya῾qub b. Ibrāhīm. 1961. Kitāb al-kharāj. al-Qāhira: al-Maṭba‘a al-Ṣalafiyya.
Astren, Fred. 2010 Dimma. Encyclopedia of Jews in Islamic World II: 70–72.
Bashan, Edna. 2008. Jews and Shoes. Oxford: Berg.
Belk, Russell W. 2003. Shoes and Self. Advances in Consumer Research 30: 27–33.
Bosworth, C. E. 1986. Nar. EI2, 7: 957–960.
Berenbaum, Michael and Fred Skolnik. 2007. Halitza. Encyclopedia Judaica 12: 725–729.
Buckley, R. P. 1992. The Muhtasib. Arabica, 39: 59–117.
al-Bukhārī, Muhammad b. Isma῾il. 1985. Saḥīḥ al-Bukhārī. Bayrūt: Dār al-῾Arabiyya.
Cahen, Cl. 1965. Dhimma. EI2 2: 227–231.
Cahen Cl. & M. Talbi. 1967. Hisba. EI2 3: 485–493.
Cohen, Mark R. 1999. What was the Pact of “`Umar? A Literary – Historical Study. Jerusalem Studies in Arabic and Islam 23: 100–158.
Delaney, Carol. 1990. The Hajj: Sacred and Secular. American Ethnologist 3: 512–528.
Demello, Margo. 2009. Feet and footwear. Santa Barbara: Greenwood Press.
Denny, Frederick Mathewson. 1985. An Introduction to Islam. New York: Macmillan Publishing Company.
Douglas, Mary. 1966. Purity and Danger. London: Routledge.
Friedmann, Yohanan. 2007. Dhimma. EI3, 3: 87–92.
Ghaben, Ahmad. 2000. al-Ḥisba wa-`Alaqātiha bil-funūn al-Islamiyya. Jerusalem Studies in Arabic and Islam 24: 396–445.
Gardet, L. 1960. Djanna. EI2 2: 109–111.
Gardet, L. 1960. Djahannam. EI2 2: 381–382.
Ginzburg, Carlo. 1991. Ecstasies: deciphering the witches’ Sabbath. Chicago: Chicago university press.
al-Harāsi,῾Ali ’Alkiya. 1983. ’Aḥkām al-Qur’an. Bayrūt: Dār al-Kutub al-῾Ilmiyya.
Haythamī, Nūr al-Dīn ῾Alī b. Abi Bakr. 1968. Majma῾ al-zawa’id wa-Manba῾ alFawa’id. Bayrūt: Dār al-Kutub.
’Ibn ’Anas, Mālik. 1992. al-Muwaṭṭaʼ. Bayrūt: Dār al-Gharb al-Islāmī.
’Ibn al-῾Arabī, Muḥammmad b. ῾Abd’alla’. 1957. ’Aḥkām al-Qur’an. al-Qāhira: ῾Isa alBābī al-Ḥalabī.
’Ibn Bassām al-Muḥtasib, ’Abū al-Ḥasan ῾Ali. 1968. Nihāyat al-Rutba fi Ṭalb al-Ḥisba. Baghdād: Matba῾atal-Ma῾arif.
’Ibn Sa῾d, Muḥammad. 1905–1918. Kitāb al-Ṭabakāt. Leiden: Brill.
’Ibn Taymiyya, ’Aḥmad b. ‘Abd al-Ḥalīm. 1965. al-Fatāwā al-Kubrā. al-Qāhira: Dār al-Kutub al-Ḥadītha.
’Ibn Taymiyya, ’Aḥmad b. ‘Abd al-Ḥalīm. 1983. Fatāwā al-Nisā’. al-Qāhira: Maktabat al-Qur’an.
’Ibn al-’Ukhūwa, Muḥammad b. ’Aḥmad al-Farāshī. 1937. Ma῾ālim al-Qūrba. Cambridge: Matba῾at al-funūn.
’Ibrāhīm, Rajb ‘Abd al-jawād. 2002. al-Mu‘gam al-‘Arabi li-Asmāa al-Malābis. al-Qāhira: Dār al-’Afāq al-‘Arabiyya.
al-Jasās, ’Aḥmad b. ῾Ali’. 1928. Aḥkām al-Qur’an. Miṣr: ῾Abd al-Raḥmān Muḥammad.
Kister, Meir Ya῾qov. 1999. “Al tidmū...la tushabihū”. In Mekhqarīm be-Hithavūt haIslām, (ed.) Meir Ya῾qov Kister, 179–200. Jerusalem: Y. L. Magnes.
Lane, W. E. 1980. Lane Arabic English Lexicon. Beirut: Librairie du Liban.
Lange, Chirstian. 2010. Hell (Jahanam, Nār, Sa῾tar, Saqar, Zaqūm). EI3 2: 143–148.
Maghen, Ze’ev. 1999. Close Encounters: Some Preliminary Observations on the Transmission of Impurity in Early Sunni Jurisprudence. Islamic Law and Society 6: 348–392.
Maghen, Ze’ev. 1999. “Much Ado About Wudu`”. Der Islam 76: 205–252.
Maghen, Ze’ev. 2005. Virtues of the Flesh-Passion and Purity in Early Islamic Jurisprudence. Leiden: Brill.
Maṭlūb, ’Aḥmad. 1995. Mu‘jam al-Malābis fi Lisān al-‘Arab. Bayrūt: Maktabat Lubnān.
Mayer, L. M. 1938. “῾Emdat ha-Yehūdīm bi-Ymey ha-Mamlūkīm”. In Sefer Magnes, (eds.) Y. N. Epstein and others, 161–167. Jerusalem: Y.L. Magnes.
Muslim, al-Ḥusayn b. al-Ḥajj. 1960. Ṣaḥīḥ Muslim. Bayrūt: Dār al-Kutub al-‘Ilmiyya.
Nacht, Jacob. 1915. The Symbolism of the Shoe with Special Reference to Jewish sources. Jewish Quarterly Review 6: 3–8.
Al-Nasā’ī, ’Aḥmad b. Shu῾ayb. 1988. Saḥīḥ Sunan Nasāʼī. al-Riyād: Maktab al-tarbiya al-῾Arabī.
al-Nawawī,’Abū Zakāriyā Muḥī al-Dīn. 1966. al-Majmū‘: Sharḥ al-Muhadhdhab. al-Qā- hira: Maṭba‘at al-‘Aṣima.
Reinhart, Kevin. 1990–1991. ImpurityNo Danger. History of Religions 30: 1–24.
Reinhart, Kevin. 2007. Tahara. EI2, 10: 99.
Riello, Giorgio and Peter Mcneil. 2006. “A Long Walk: Shoes, People and Places”. In Shoes: A History from the Sandals to Sneakers, Giorgio Riello, and Peter Mcneil (eds.), pp. 2–28. Oxford: Berg, 2006.
Rippin, Andrew. 1996. “The Commerce of Eschatology”. in Stefan Wild (ed.). The Qur’an as Text. Leiden: E. J. Brill: 125–136.
steele, Valerie. 1998. Shoes: A lexicon of style. New York: Rizzoli International Publications, Incorporated.
steele, Valerie. 2006. “Shoes and the Erotic Imagination”. In Shoes: A History from the Sandals to Sneakers, Giorgio Riello, and Peter Mcneil (eds.), pp. 250–270. Oxford: Berg, 2006.
al-Shayzari, ῾Abd al-Raḥmān b. Naṣr. 1969. Nihayat al-Rutba fi Ṭalb al-Ḥisba. Bayrūt: Dār al-Thaqāfa.
Stillman, Norman A. 2005. Dhimma. Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia 2: 205–207.
Stillman, Yedida K. 2000. Arab Dress: From the Dawn of Islam to Modern Times. Leiden: Brill.
Taylor, John B. 1968. “Some Aspects of Islamic Eschatology”. Religious Studies 4: 57–76.
Thomas, David Richard, Barbara Roggema, Juan Pedro and Monferrer Sala. 2009. “Introduction”. In Christian-Muslim Relations: A Bibliographical History (600–900), (eds.) Thomas, David Richard, Barbara Roggema, Juan Pedro and Monferrer Sala, 360–364. Leiden: Brill.
al-Wansharīsī, ’Aḥmad b. ’Iaḥyā. 1981–1983. al-Mi῾yār al-Mu῾rib wal-Jami῾ al-Mughrib ῾an Fatāwā Ifrīqya wal-Andalūs. Bayrūt: Dār al-Maghrib al-Islāmī.

ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation