BEOGRAD I SARAJEVO: CENTRI ISLAMSKE ZAJEDNICE IZMEĐU DVA SVETSKA RATA
Ključne reči:
Islamic Religious Community (IRC), Belgrade, Sarajevo, Islamic Community Law, Bourdieu’s Field TheoryApstrakt
U radu istražujem položaj i ulogu Islamske verske zajednice (IVZ) u periodu nakon formiranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (kasnije Kraljevine Jugoslavije) do početka Drugog svetskog rata. Tokom ovog perioda muslimani u Kraljevini našli su se podeljeni između dva centra - Beograda i Sarajeva. Središte rada predstavljaju odnosi
između tadašnje Kraljevine i IVZ, koji su se odrazili na položaj i autonomiju ove verske zajednice. U analitičkom delu primenjujem Burdijeovu teoriju društvenih polja, a služim se istoriografskim izvorima, arhivskom građom i demografskim podacima. Ovim radom želim da doprinesem boljem razumevanju uzroka nepostojanja jedinstvene islamske zajednice na teritoriji Republike Srbije nakon raspada socijalističke Jugoslavije.
Reference
Arhiv Jugoslavije, Fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugosalavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Dopis vrhovnog muftije ministru pravde, 30. Decembar 1929, br. 9795.
Arhiv Jugoslavije, Fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, Fascikla 134 – Odluka ministra pravde o sastavljanju Komisije za izradu i proučavanje Zakona o Islamskoj verskoj zajednici Kraljevine Jugoslavije, 2. decembra 1929, br. 9795.
Arhiv Jugoslavije, fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Odluka ministra pravde o sastavljanju u Komisije za izradu i proučavanje Zakona o Islamskoj verskoj zajednici.
Arhiv Jugoslavije, fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Pismo ministra pravde predsedniku Ministarskog saveta, 13. novembar 1929, br. 93563/29.
Arhiv Jugoslavije, fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Pismo vrhovnog muftije Mehmeda Zekija ministru pravde Milanu Srškiću, 12. novembar 1929, br. 2072.
Arhiv Jugoslavije, fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Proglas Zakona o Islamskoj verskoj zajednici Kraljevine Jugoslavije, 31. januar 1930, br. 10580.
Arhiv Jugoslavije, Fond Ministarstvo pravde Kraljevine Jugoslavije, versko odeljenje, Fascikla 134 – Dopis reis-ul-uleme za Bosnu i Hercegovinu, 19. Januar 1930, br. 69/930. Državopis Srbije IX. 1879. Beograd.
Popis 1991 (sa osvrtom na rezultate ranijih popisa 1921–1981). Savezni zavod za statistiku, Beograd 1998.
Zаkon o uređenju šerijаtskih sudovа i o šerijаtskim sudijаmа od 31.3.1929.godine. Beogrаd: Izdаvаčkа knjižаrnicа Gece Konа.
Antić, Velizar, Veković, Marko. 2012. Odnos islamske zajednice BiH prema islamskim zajednicama u Srbiji. Godišnjak Fakulteta političkih nauka 7, I deo „Politička teorija, politička sociologija i politički sistem”: 103–118. Dostupno na: http://test.fpn.bg.ac.rs/wp-content/uploads/07-Velizar-Anti%C4%87-i-Marko-Vekovi%C4%87-Odnos-Islamske-zajednice-BiH-prema-Islamskim-zajednicama-u-Srbiji.pdf; pristupljeno 9.10.2019.
Barišić, Srđan. 2005. Iz našeg neposrednog susedstva – Muslimani. Teme. Časopis za društvene nauke 29 (4): 597–612.
Bourdieu, Pierre. 1987. „Legitimation and Structured Interests in Webers Sociology of Religion”. U Max Weber: Rationality and Modernity, eds. Lash, Scott, Whimster, Sam, 119–139. Routledge.
Bourdieu, Pierre. 1998. „Društveni prostor i simbolička moć”. U Interpretativna sociologija, ur. Spasić, Ivana, 143–158. Beograd: Zavod za izdavanje udžbenika i nastavna sredstva.
Bourdieu, Pierre. 1999. Nacrt za jednu teoriju prakse. Tri studije o kabilskoj etnologiji. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
Bourdieu, Pierre. 2005. Language and Symbolic Power. ed. John P. Thompson. Cambridge: Polity Press.
Degan, Vladimir Đuro. 1972. Međunarodno uređenje položaja musimana sa osvrtom na uređenje položaja drugih vjerskih narodnosnih skupina na položaju Jugoslavije. Prilozi. Institut za istoriju radničkog pokreta Sarajevo 8: 55–103.
Hilgers, Mathieu, Mangez, Eric. 2015. „Introduction to Pierre Bourdieu’s Theory of Social Fields”. U Bourdieu’s Theory of Social Fields, Concepts and Applications, eds. Mathieu Hilgers, Eric Mangez, 1–35. Routledge.
Imamović . Mustafa. 1998. Pravni polož aj i unutraš njo-politič ki razvitak Bosne i Hercegovine od 1878. do 1914. Sarajevo: Bosanski kulturni centar.
Jahić, Adnan. 2010. Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini za vrijeme monarhstičke Jugoslavije (1918–1941). Zagreb: Bošnjačka nacionalna zajednica za Grad Zagreb i Zagrebačku županiju; Islamska zajednica u Hrvatskoj i Medzlis u Hrvatskoj, Medžlis Islamske zajednice Zagreb.
Jovanović, Vladan. 2013. Država i islamska zajednica na jugu. Dostupno na: https://pescanik.net/drzava-i-islamska-verska-zajednica-na-jugu; pristupljeno 9.10.2019.
Kamberović, Husnija. 2009. Mehmed Spaho: (1883–1939): politička biografija. Sarajevo: Vijeće Kongresa bošnjačkih intelektualca.
Kapidž ić , Hamdija. 1958. Hercegovač ki ustanak 1882. godine. Sarajevo: Veselin Masleš a.
Karčić, Fikret. 2005. Šerijatski sudovi u Jugoslaviji 1918–1941. Sarajevo. Fakultet islamskih nauka u Sarajevu, El Kalem.
Karčić, Fikret. 2008. „Disolucija SFRJ i njene posljedice za islamsku zajednicu”. U Organizacija islamskih zajednica u regionu, ur. Dževad Hodžić, 9–12. Sarajevo: Udruženje ilmijje IZ-e u BiH.
Novaković, Dragan. 2003. Organizacija i položaj islamske verske zajednice u Kraljevini
Jugoslaviji. Teme. Časopis za društvene nauke 27 (3): 451–474.
Novaković, Dragan. 2004. Školstvo Islamske zajednice. Niš: JUNIR.
Purivatra, Atif. 1970. Nacionalni i politički razvitak Muslimana. Sarajevo: Svjetlost.
Pavlović, Vukašin. 2006. Burdijeov koncept simboličke moći i političkog kapitala. U Nasleđe Pjera Burdijea, pouke i nadahnuća, ur. Miloš Nemanjić, Ivana Spasić, Ivana, 91–107. Beograd. Institut za filozofiju i društvenu nauku, Zavod za proučavanje kulturnog razvoja.
Pržić, A. Ilija. 1933. Zaštita manjina. Beograd: Knjižnica Gece Kona.
Raković, Aleksandar. 2015. Srbi i religijski intervencionalizam 1991–2015. Beograd: Hrišćanski kulturni centar.
Šaljić, Jovana. 2013. Islamska zajednica Srbije: privih deset godina (1868–1877). Istorijski časopis 62: 345–359.
Šehić , Nusret. 1980. Autonomni pokret Muslimana za vrijeme austrougarske uprave u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Svjetlost.
Verter, Bradford. 2003. Spiritual Capital: Theorizing Religion with Bourdieu agains. Sociological Theory 21: 151–174.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation