RODNO ZASNOVANO NASILJE NA PRESJEKU RODA I KLASE - ISTORIJSKE I SAVREMENE PERSPEKTIVE
Ključne reči:
rodno zasnovano nasilje, ljevica i feminizam, teorija socijalne reprodukcije, strukturno nasilje, COVID-19Apstrakt
U tekstu se analiziraju ključni argumenti ljevičarskofeminističkih pristupa rodno zasnovanom nasilju kao jednom od osnovnih mehanizama održavanja kapitalističkog sistema. Ova tema pojavljuje se već u radovima klasika marksizma, međutim tek u toku perioda tzv. drugog talasa ona se na specifičan način artikuliše kao zasebna tema u užefeminističkoj perspektivi. U savremenom pristupu teorije socijalne reprodukcije (TSR), rodno zasnovano nasilje postaje predmet proučavanja uvezan sa drugim aspektima strukturnog nasilja – globalnim, ekološkim, klasnim, rasnim, heteronormativnim.
U ovom tekstu, nakon sažete istorije lijevofeminističkih pristupa fenomenu rodno zasnovanog nasilja, akcenat se stavlja na neke od gorućih dilema i izazova pristupa TSR,
i to posebno u kontekstu krize izazvane globalnom pandemijom COVID-19. Naime, kriza je učinila nesporno vidljivim da se savremeno kapitalističko društvo zasniva na
radu ključnih radnica i radnika, koji trpe višestruko sistemsko nasilje. S tim u vezi, u tekstu se razmatra pitanje kako pomoću TSR prevazići stepen deskripcije problema
strukturnog nasilja i teorijski utemeljiti njegovo objašnjenje, koje bi podrazumijevalo i nivo opšte kritike sistema, ali i konkretne nivoe realizacije nasilja. I drugo, koje alate
pristup teorije socijalne reprodukcije osmišljava kako bi rodno zasnovano strukturno nasilje moglo biti prevaziđeno.
Reference
AŽC. 2020. „Saopštenje za javnost: Zaustavimo pandemiju nasilja u porodici“. AŽC 17.5.2020. https://www.womenngo.org.rs/vesti/1588-saopstenje-za-javnost-zaustavimo-pandemiju-nasilja-u-porodici
Babović, Marija. 2020. „Ko plaća cenu neplaćenog kućnog rada i kako se prema tom pitanju odnose evropska i domaća levica?“. Antropologija 20(1–2): 133–152.
Bahn, Kate, Jennifer Cohen & Yana van der Meulen Rodgers. “A feminist perspective on COVIC-19 and the value of care work globally”. Gender, Work & Organization 27(5): https://doi.org/10.1111/gwao.12459
Bashevska, Marija. 2020. “The impact of the COVID-19 pandemic on women in the Western Balkans”. Perspectives 8: 38–42. https://ba.boell.org/sites/default/files/2020–10/perspectives%20-%2009–2020%20-%20web_0.pdf
Bhattacharya, Tithi. 2013/14. “Explaining gender violence in the neoliberal era”. International Socialist Review 91: https://isreview.org/issue/91/explaining-gender-violence-neoliberal-era
Bhattacharya, Tithi. 2019. „Rodno, seksualno i ekonomsko nasilje u neoliberalizmu“. prev. i sažetak Ivana Pešut. Slobodni filozofski http://slobodnifilozofski.com/skripta-tv/rodno-seksualno-i-ekonomsko-nasilje-u-neoliberalizmu
Bobičić Nađa. 2020a. „Feminizam i makrsizam: metafore braka (od 1979. do danas). Antropologija 1: 9–26.
Bobičić, Nađa. 2020b. „Jugoslovenski socijalistički feminizam u odnosu na savremene teorije nastale na presjeku pitanja klase i roda“. Doktorska disertacija, Fakultet političkih nauka, Univerzitet u Beogradu.
Brener, Džoana i Nensi Holmstrom. 2017. „Savremene socijalističko-feminističke strategije“. U Feminizam: teorija i praksa, 39–73. Beograd: Centar za politike emancipacije.
Bujaković, Minja. 2019. „Zajedno, organizovane, mi smo nesalomive!: Aleksandra Kolontaj i nova žena“. Knjiženstvo 9: https://doi.org/10.18485/knjiz.2019.9.9.6
Čakardić, Ankica. 2019. „Rana teorija socijalne reprodukcije: kritika kapitalizma i buržoaskog feminizma“. Feminizam i Levica – nekad i sad. Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, 15–17. novembar. Video zapis dostupan na: http://media.rcub.bg.ac.rs/?p=7375&fbclid=IwAR0J8_wf9ijlUWX1TJafPJ-81pYSaeP2PaAcmvqTv-1d1GXZJP8Bdjjh6Qm4
Čakardić, Ankica. 2020. “Marx and Social Reproduction Theory. Three Different Historical Strands”. In Marxist-Feminist Theories and Struggles Today, eds. Khayaat Fakier, Diana Mulinari and Nora Räthzel, 105–124. London: Zed Books.
Centar za politike emancipacije. 2020. „CCC Live-blog: Kako koronavirus utiče na tekstilne radnice i radnike širom sveta“. CPE 13.04.2020.: https://cpe.org.rs/vesti/ccc-live-blog-kako-koronavirus-utice-na-tekstilne-radnice-i-radnike-sirom-sveta/
Cousins, Sophie. 2020. “COVID-19 has ‘devastating’ effect on women and girls”. The Lancet 396 (10247): https://doi.org/10.1016/S0140–6736(20)31679–2
Cuninghame, Patrick. 2008. “Italian feminism, workerism and autonomy in the 1970s. The struggle against unpaid reproductive labour and violence”. Amnis [En ligne]. DOI: https://doi.org/10.4000/amnis.575
Dalla Costa, Giovanna Franca. 2019 [1978]. Rad ljubavi. Zagreb: Multimedijalni institut. Engels, Friedrich. [1884] 1973. Porijeklo porodice, privatnog vlasništva i države. Zagreb: Naprijed.
Ferguson, Susan. 2016. “Social Reproduction: What’s the big idea?”. Pluto Books. Приступљено 07.02.2020. https://www.plutobooks.com/blog/social-reproduction-theory-ferguson/
Kollontai, Alexandra. [1921] 1977. “Working Woman and Mother”. In Selected Writings of Alexandra Kollontai, ed. Alix Holt, 127–140. Westport: Lawrence Hill and Company.
Kovačev, Nataša. „Ministar hvalio mere u Magni – nakon smrti dve koleginice, radnici ne misle isto“ N1 11. avgust http://rs.n1info.com/Vesti/a628766/Ministar-hvalio-mere-u-Magni-nakon-smrti-dve-koleginice-radnici-ne-misle-isto.html
Lovett, Lorcan & Nay Chi Nway. 2020. “I have to do this: Myanmar garment workers forced into sex work by Covid”. Guardian October, 22. https://www.theguardian.com/global-development/2020/oct/22/i-have-to-do-this-myanmar-garment-workers-forced-into-sex-work-by-covidž
Malisch, Jessica L. & Breanna N. Harris, Shanen M. Sherrer, Kristy A. Lewis, Stephanie L. Shepherd, Pumtiwitt C. McCarthy, Jessica L. Spott, Elizabeth P. Karam, Naima Moustaid-Moussa, Jessica McCrory Calarco, Latha Ramalingam, Amelia E. Talley, Jaclyn E. Cañas-Carrell, Karin Ardon-Dryer, Dana A. Weiser, Ximena E. Bernal, Jennifer Deitloff. 2020. “Opinion: In the wake of COVID-19, academia needs new solutions to ensure gender equity”. Proceedings of the National Academy of Sciences 117(27): 15378–15381. DOI: 10.1073/pnas.2010636117
Marx, Karl i Friedrich Engels. [1867] 1974. Kapital. Kritika političke ekonomije. Prvi tom. U: Dela, Tom 21. Beograd: Izdavačko preduzeće Prosveta; Institut za proučavanje radničkog pokreta.
Mason-Deese, Liz. 2018. “From #MeToo to #WeStrike: A Politics in Feminine”. Viewpoint Magazine 7 March, 2018. https://www.viewpointmag.com/2018/03/07/metoo-westrike-politics-feminine/
Miladinović, Z. 2020. „U Juri posle štrajka dobili maske“. Danas 20. mart https://www.danas.rs/ekonomija/u-juri-posle-strajka-dobili-maske/
Peterson Gabster, Brooke, Kim van Daalen, Roopa Dhatt & Michele Barry. 2020. “Challenges for the female academic during the COVID-19 pandemic”. The Lancet 395(10241): https://doi.org/10.1016/S0140–6736(20)31412–4
Solar, Maja. 2020. „Iza leđa korone: rad, kuća i vrijeme“. Slobodni filozofski http://slobodnifilozofski.com/2020/07/iza-leda-korone-rad-kuca-i-vrijeme.html
The Marxist Feminist Collective. 2020. “On Social Reproduction and the COVID-19 Pandemic. Seven Thesis”. Spectre Journal 3. April 2020. https://spectrejournal.com/seven-theses-on-social-reproduction-and-the-covid-19-pandemic/
Usher, Kim, Navjot Bhullar, Joanne Durkin, Naomi Gyamfi & Debra Jackson. 2020. “Family violence and COVID-19: Increased vulnerability and reduced options for support”. International Journal of Mental Health Nursing 29(4): https://doi.org/10.1111/inm.12735
Vilenica, Ana. 2019. „Repolitizacija borbe za dom: feministička perspektiva“. MAMA https://mi2.hr/2019/12/repolitizacija-borbe-za-dom-feministicka-perspektiva/
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation