TEKST KAO LABORATORIJA: NAUČNO-FANTASTIČNA - KNJIŽEVNOST KAO ANTROPOLOŠKI MISAONI EKSPERIMENT

Autori

  • Ilina Jakimovska Institute of Ethnology and Anthropology University St. Cyril and Methodius, Skopje, Macedonia
  • Dragan Jakimovski Institute of Physics University St. Cyril and Methodius, Skopje, Macedonia

Ključne reči:

antropologija, naučna fantastika, misaoni eksperiment, metodologija

Apstrakt

Misaoni eksperimenti odigrali su odlučujuću ulogu u razvitku teorijskih koncepata u fizici 20. veka, posebno u slučajevima nedostatka ili nepodesnosti eksperimentalnih podataka. Iz etičkih i drugih razloga, u društvenim naukama korišćenje opita kao metodološkog sredstva je bilo veoma osporavano. Stoga ne samo da su opiti retko rađeni, već su i njihovi rezultati bili (ako ih je uopšte i bilo) od gotovo nikakve praktične vrednosti. Naučna fantastika kao žanr je - savršena kao dopuna stvarnom izvođenju eksperimenta u antropologiji, i ona nudi hipotetičke scenarije koji služe predviđanju moguće/mogućih budućnosti ljudskog roda, a koji istovremeno osporavaju preovlađujuće teorije i čak pokušavaju da ustanove nove teorije, premeštajući aktuelne teorijske probleme na drugo, korisnije i konstruktivnije područje, područje misaonog eksperimenta. Članak istražuje nekoliko kratkih priča koje pripadaju naučno fantastičnom žanru, i koje se bave suštinskim antropološkim pitanjima kao što su određenje "ljudskog", uloga adaptacije u humanoj evoluciji, razvoj društvenih skupina i ustanovljavanje kompleksnih društava, razumevanje drugih kulturnih sistema, te odnos ljudi prema univerzumu. Na ovaj način, članak promoviše upotrebu naučne fantastike kao ne samo metodološkog sredstva za istraživačke ciljeve, već još više kao dragocenog sredstva u predavanju antropologije.

Reference

Dennet, Daniel. 1991. Consciousness Explained. Little Brown and Co.

Johnson, Mark. 1987. The Body in the Mind: The Bodily Basis of Meaning, Imagination and Reason. The University of Chicago Press.

Johnson, Mark and George Lakoff. 1999. Philosophy in the Flesh: The Embodied Mind and Its Challenge to Western Thought. Basic Books.

Kuhn, Thomas. 1977. "A function for Thought Experiments". In The Essential Tension, T.S.Kuhn. Chicago: The University of Chicago Press.

Laymon, Ronald. 1991. "Thought Experiments of Stevin, Mach and Gouy: Thought Experiments as Ideal Limits and as Semantic Domains". In Thought Experiments in Science and Philosophy, eds. Horowitz and Massey, 167-192. Savage, MD: Rowman and Littlefeld.

Le Guin, Ursula K. 1977. "Creating Realistic Utopias" (Interview). Seven Days, April 11: 38-40.

Mach, Ernst. 1905/1976. Knowledge and Error. Reidel, Dordrecht.

Mason, Carol, et al. (eds.). 1974. Anthropology Through Science Fiction. New York: St. Martins.

Milstead, J.W. et al. (eds). 1974. Sociology Through Science Fiction. New York: St. Martins.

Parfit, Derek. 1986. Reasons and Persons. Oxford University Press.

Sammuel, Geoffrey. 2002. Inventing Real Cultures: Some Comments on Anthropology and Science Fiction. Internet version: http://users.hunterlink. net.au/~mbbgbs/Geoffrey/invent.html (last visited October 2009).

Sills, Yole G. 1968. "Social Science Fiction". In International Encyclopedia of the Social Sciences, ed. David L. Sills, volume 14: 473-81. New York: Macmillan and Free Press.

Stover, Leon E. and Harrison, Harry (eds). 1968. Apeman: Spaceman: Anthropological Science Fiction. New York: Doubleday (Reprinted by Penguin, Harmondsworth, 1972.).

##submission.downloads##

Objavljeno

2010-09-30

Broj časopisa

Sekcija

Original scientific paper